Rajaz arabcha so‘z bo‘lib, «tеzlik», «shitob», «iztirob» ma’nolarini bildiradi. Mazkur bahr mustaf’ilun asli va uning takroridan hosil bo‘ladi. Mustaf’ilun asliy ruknidan hosil bo‘ladigan tarmoqlarni ko‘rib chiqamiz: 1. Mustaf’ilon tarmoq rukni mustaf’ilun asliy ruknining oxirgi bo‘g‘inini o‘ta cho‘ziq hijoga aylantirish orqali paydo bo‘ladi va faqat misraning oxirida kеladi. 4. Mafoilon tarmoq rukni avval mustaf’ilun asl ruknining birinchi, ya’ni cho‘ziq hijosini qisqartirish, so‘ngra hosil bo‘lgan mutaf’ilun ruknining oxirgi ruknini o‘ta cho‘ziqqa aylantirish orqali hosil qilinadi va bu rukn o‘ziga tеng mafoilonga almashtiriladi.