Турғун Алиматов ва унинг мақом ижрочилиги Режа: Кириш қисмиТурғун Алиматов ҳаёти ҳақидаМусиқий меросимизнинг олтин куйлариЎзига ҳос беназир ижрочилик мактабиХулоса Фойдаланилган адабиётлар рўйхати Кириш “Ўзбек халқ мусиқа меросининг анъанавий ижрочилик соҳасига мурожаат этар эканмиз, ҳозирда серқирра , сержило, ҳамда сайқал топган паллага етиб келганлигини инкор этиб бўлмайди.Устоздан шогирдга оғзаки равишда ўтиб келаётган анъанавий мусиқа меросимизнинг бугунги ижрочилиги соҳаси шундан далолат беради. Ҳалқимиз маданий меросининг ажралмас қисми бўлган миллий мақом санъати ўзининг қадимий тарихи , теран фалсафий илдизлари, бетакрор бадиий услуби ва бой ижодий анъаналари билан маънавий ҳаётимизда алоҳида муҳим ўрин эгаллайди. Моддий-маънавий бойликлар асосида юзага келган улкан мероснинг заминида ҳалқимизнинг миллий анъаналари, қадриятлари мужассам топган.Мусиқа санъатининг муҳим тармоғи мусиқа ижодиёти ва ижрочилигидир. Ҳар бир чолғу созини чалишга ўргатишдаги энг зарур шартлардан бири ижрочилилк аппаратини тартибга солишдир.Ижрочилик аппарати, кенг маънода олганда, хилма-хил тушунчаларни, яъни ижрочининг ўтириш ёки туриш ҳолати ва мусиқа асбобининг жойлаштирилиши, чап ва ўнг қўлларининг ҳолати ҳаракати, мизроб(медиатор), нохун, камон (смычок), чўп (чангда)ни ушлашни ўз ичига олади. ”[1] “Ўзбекистон Республикаси биринчи президенти Ислом Каримовнинг косерватория янги биносининг очилишида сўзлаган нутқида мусиқа санъатининг, мумтоз куй ва қўшиқларнинг бугунги ҳаётимиздаги аҳамиятига қуйидагича баҳо берилади: “Ўзбек ҳалқи ўзининг юксак мусиқий салоҳияти,мусиқа санъатига улкан муҳаббати билан азалдан жаҳон аҳлининг эътирофини қозонган... Ҳар бир ўзбекнинг меҳмонхонасида дутор ёки тамбур каби бирон-бир чолғнинг доимо осилиғ туриши ҳам ҳалқимизнинг ана шу санъатга чексиз ҳурмати ва ихлосидан далолат беради. Бугун биз дунёдаги ривожланган давлатлар билан мустаҳкам алоқа ўрнатиб,юртимизда эркин ва фаровон жамият барпо этаётган эканмиз,санъатни, мусиқани ўзимизнинг маънавий ҳамроҳимизга айлантирмасдан туриб, ана шу юксак марраларга эришишимиз, хаётимизни янада мазмунли , янада ёруғ ва ҳар томонлама мукаммал қилишимиз мумкин эмас, албатта””[2] “Санъат соҳаси тарихида шундай истеъдодли шахслар ўтганки улар бутун умрини, билимини, қобилиятини ўзи яшаган давр, макон, замондош инсонлар қаршасида тўла намаён эта олган. Чолғучилик санъатининг буюк намаёндаларидан бири Ўзбекистон халқ артисти мархум Турғун Алиматовнинг ҳаёт ва ижод йўли ҳамда унинг яқинлари, дўстлари, ҳамкасблари, шогирдларининг Устоз санъаткор тўғрисидаги хотиралари билан ўртоқлашмоқчимиз. 1992 йил чолғучилилк соҳасида бетакрор услубга эга бўлган Турғун Алиматовнинг ўзбек миллий мусиқа санъати анъаналарини асраб-авайлаш, кенг ривожлантириш ва тарғиб этиш йўлидаги хизматлари муносиб тақдирланиб, давлатимиз томонидан “Ўзбекистон ҳалқ артисти ” юксак унвони ҳамда 1997 йил “Буюк ҳизматлари учун ”ордени билан мукофотланди. Турғун Алиматов буюк инсонлардан бири экан ,у киши ҳузурбаҳш наволари орқали инсон қалбининг туб-тубида яширин туйғуларини санъат тилига бетакрор,моҳирона, тарзда кўчира олган ва уни бойитиб, муҳлисларига яна тақдим этган. Турғун Алиматов бутун бир авлод нигоҳини гўзаллик, нафосат, нафислик барқ уриб турган ўз дунёсига қарата олган ижодкор . Созанданинг танбур, дутор, сато, созларида ижро этган нодир асарлари кишини чуқур ўйга толдиради, мўжизакор дунёнинг сирли -синоатли оламига ғарқ қилади . Моҳир созанда Турғун Алиматовнинг нурли ҳаётидек яшаб ўтиш, у кишидек инсонлар қалбидан ўчмас жой олиб, юртимизда эъзоз топиб, абадий муҳрланишидек бахт насиб этишини тилаб қоламиз.”[3] [1] Интернет сахифаси.Википедия.2010 [2] О.Матёқубов.Мақомот.Мусиқа нашриёти.-Т., 2004. 7-бет [3] А.Алиматов,С.Акром.Meriyus нашриёти. –Т.,2017. 6-7-бетлар