Mahsulot tavsifi
MUNDARIJA KIRISH ....................................................................................................................................... 3 I BOB. «SAODAT SOHILI» QISSASI VA TARIXIY-BADIIY JARRAYON .................... 8 1.1. Xayriddin Sultonov ijodida tarixiy mavzu va xotira konsepsiyasi ....................................... 8 1.2. «Saodat sohili» qissasining yaratilish tarixi va g‘oyaviy-tematik yo‘nalishi ....................... 14 II BOB. QISSADA TARIXIYLIK VA BADIIY TALQIN MASALALARI ........................ 21 2.1. Bobur obrazi talqinida tarixiylik va yozuvchi konsepsiyasi ................................................. 21 2.2. Davr muhiti, tarixiy voqelik va badiiy to‘qima mutanosibligi .............................................. 28 2.3. Asarda tarixiy shaxs va ma'naviy-axloqiy muammolar talqini .............................................. 35 XULOSA ....................................................................................................................................... 42 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI ................................................................ 45 KIRISH Mavzuning dolzarbligi. Har qanday xalqning ma'naviy kamolotida, milliy o‘zligini anglashida uning tarixiy xotirasi va buyuk ajdodlari qoldirgan ma'naviy-madaniy meros hal qiluvchi o‘rin tutadi [1] . Mustaqillik yillarida o‘zbek adabiyotshunosligida tarixiy haqiqatni tiklash, o‘tmishimizning yorqin siymolari, xususan, Zahiriddin Muhammad Bobur kabi jahonshumul siymolarning hayoti va faoliyatini badiiy talqin etishga bo‘lgan e'tibor keskin oshdi [2] . Zero, adabiyotimizda tarixiy shaxslar obrazini yaratish orqali xalqning milliy g‘ururi va vatanparvarlik tuyg‘ulari tarbiyalanadi . O‘zbek adabiyotining ko‘zga ko‘ringan namoyandasi Xayriddin Sultonov ijodi o‘zining teran falsafiy mazmuni, yuksak badiiyati, inson ruhiyatining nozik qirralarini ochib berishga ustaligi bilan ajralib turadi. Adibning «Saodat sohili» qissasi o‘zbek nasrida tarixiy-badiiy tafakkurning yorqin namunalaridan biri bo‘lib, unda Vatan sog‘inchi, hijron azobi, insoniy fojia va ma'naviy poklanish g‘oyalari buyuk Bobur siymosi timsolida mahorat bilan ochib berilgan. Mazkur mavzuning dolzarbligi shundaki, bugungi kunda «Saodat sohili» qissasidagi tarixiylik va badiiy to‘qima mutanosibligini, yozuvchining tarixiy shaxs xarakterini ochishdagi mahoratini hamda uning zamonaviylik bilan bog‘liqligini ilmiy-nazariy jihatdan chuqur tadqiq etish muhim ahamiyat kasb etadi. Asardagi tarixiy haqiqat va badiiy talqin birligini o‘rganish yozuvchi uslubining o‘ziga xos qirralarini ochib berish bilan birga, zamonaviy adabiy jarayon tendensiyalarini tushunishga ham xizmat qiladi . Tadqiqot obyekti: Xayriddin Sultonov qalamiga mansub bo‘lgan «Saodat sohili» qissasi, uning g‘oyaviy-badiiy mundarijasi, asarda aks etgan tarixiy davr manzaralari, shuningdek, yozuvchi ijodining umumiy estetik tamoyillari tadqiqotning asosiy obyekti hisoblanadi. Tadqiqot predmeti: Xayriddin Sultonovning «Saodat sohili» qissasida tarixiylik va badiiy to‘qima mutanosibligi, tarixiy haqiqatning badiiy talqini, buyuk Bobur siymosining adabiy-psixologik talqin etilish xususiyatlari hamda yozuvchi mahoratining qolipiy va o‘ziga xos qirralari. Tadqiqotning maqsadi: Xayriddin Sultonovning «Saodat sohili» qissasida tarixiylik tamoyilining ifodalanish xususiyatlarini ochib berish, tarixiy haqiqat va badiiy to‘qima mutanosibligini tahlil qilish hamda asarda Bobur siymosining adabiy-psixologik talqin etilish darajasini ilmiy-nazariy jihatdan yoritish. Tadqiqotning vazifalari: a) «Saodat sohili» qissasida tarixiy haqiqat va badiiy to‘qimaning o‘zaro nisbatini hamda yozuvchi tomonidan tarixiy davr muhitining yoritilish xususiyatlarini ochib berish; b) Asarda bosh qahramon — Zahiriddin Muhammad Bobur siymosining adabiy-psixologik talqini, uning ichki olami va Vatan sog‘inchi motivlarining badiiy ifodalanish darajasini tahlil qilish. Kurs ishining metodlari. — tadqiqot jarayonida tadqiq va adabiy tahlil metodlaridan foydalanildi. Kurs ishining hajmi va tuzilishi. — kurs ishi kirish, ikki bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat bo‘lib, umumiy hajmi 25–30 sahifani tashkil etadi. Tadqiqotning ilmiy-amaliy ahamiyati:Ilmiy ahamiyati: Mazkur kurs ishining xulosalari va tahlillari o‘zbek adabiyotshunosligida tarixiy nasr va tarixiylik tamoyilini o‘rganishda, xususan, Xayriddin Sultonov ijodini yanada chuqur ilmiy asosda tadqiq etishda qo‘shimcha manba bo‘lib xizmat qiladi. Amaliy ahamiyati: Ishning natijalaridan oliy o‘quv yurtlarining filologiya fakultetlarida «O‘zbek adabiyoti tarixi», «Mustaqillik davri o‘zbek adabiyoti» fanlarini o‘qitishda, maxsus kurs va seminar darslarini olib borishda, shuningdek, talabalarning ilmiy maqolalari va bitiruv malakaviy ishlarini yozishda foydalanish mumkin. [1] Karimov I.A. Yuksak ma'naviyat – yengilmas kuch. – Toshkent: Ma'naviyat, 2008. – B. 45. [2] Quronov D. Adabiyotshunoslik asoslari. – Toshkent: Akademnashr, 2013. – B. 12.
Muallif
- Hujjatlari
- 822
- Sotilgan
- 291
