13-asrning 20-yillarida Marqaziy Osiyoga mo'g'ul hukmdorlari egalik qila boshlashlari oqibatida Abu Nasr Forobiy, Muso Xorazmiy, Abu Ali ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy, Ahmad Yugnakiy, Mahmud Koshgariy kabilar zakovati bilan tiklangan ilm-fan va madaniyatimiz qoyalarini nurashga yuz tutdi, hukmron mafkura hisoblangan islam dini ham o'z maqomidan anchagina mahrum bo'ldi. Chunki Movarounnahrni o'z ulusi o'loroq tasarrufiga olgan Chigatoyxon islam dini ning ashaddiy dushmani edi. Yov asoratida qolgan Movarounnahr xalqi, ozodlik kurashiga shaylanar ekan, kokisida asrab-avaylab kelgan istiqlol go'yasini qudratli kuch va haraktga aylantiradigan ma'naviy asosni axtardi. Turlar eg birlikka bolgan intilish va irodasini tarbiyalagan er, avvalo, mashhur ajdodlar vatanparvarligi, songra dini islam va shu yurtda dunyoga kelgan tort buyuk tariqat boldi. Mo'gullar bosqini arafasida shakllanish bosqichi da bolgan Futuvvat (javanmardlik, jo'mardlik), Yassaviya, Xojagon (keyinroq Naqshbandiya) va Kubraviya tariqatları namoyandıları ta'siri da xalq etiqodini poklab, ma'nani ozidan tuban turuvchi dushman ustidan ruhiy galaba ga erishdi. Temurning ijtimoiy-siyosiy tamojillari tizimini yanada batafsilroq bayon qilsak, quyidagi manzara hosil bo'ladi: 1. Amir Temur iqtisodiyotni har qanday saltanat poydevori, deb tushungan. "Davlatu saltanat - deb ta'kidlaydi, Temur o'zing "Tuzuklari"da, - uch narsa bilan - mulk, xazina va laskа