Ekonometrika fanidan Labaratoriya ishi O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI TOSHKENT MOLIYA INSTITUTI “Ekonometrika” fanidan Labaratoriya ishi Bajardi: ST-50 guruh talabasi Sheraliyev.M Tekshirdi: Hayitova Nigora..B Toshkent-2021 Oxirgi besh yilning choraklari bo’yicha mamlakat Tashqi savdosi haqidagi ma‘lumotlari berilgan. Topshiriq: Kompyuterda MS Exel dasturiy mahsulidan foydalanib: Sirg’anchiqo’rtacha bilanqatorni tekkislang.Mavsumiy komponentalarni baholang.Berilgan vaqtli qatordan mavsumiy komponentalarni chiqarib tashlab trend tenglamasi – additiv modelni tuzing va modelning xatoligini baholang.Berilgan vaqtli qatorni haqiqiy darajalari, tekslangan darajalari, additiv modeldan olingan darajalarini grafikda tasvirlang.Additiv model asosida kelasi yilning choraklari, birinchi va ikkinchi yarim yilliklari hamda yil bo’yicha turistlar oqimining sonini prognozlang. Yechish Sirg’anchiq o’rtacha bilan qatorni tekslash uchun MS Exel dasturiga kirib ma‘lumotlarni kiritish uchun ishchi OYNA ochib ma‘lumotlarni kiritiladi(jadvalni ko’rgazmali bo’lishi uchun ma‘lumotlarni A5 katakdan boshlab yozish maqsadga muvofiq, 4.1- rasm). So’ngra ДАННЫЕ va АНАЛИЗ ДАННЫХ buyruqlaridan foydalanib Инструменты анализа darchasi ochiladi va unda Скользящее среднее instrumenti belgilanib OK tugmasi bosiladi (4.1-rasm). Natijada 4.2-rasmdagi oyna hosil bo’ladi. 4.1-rasm. Sirg’anchiq o’rtachani buyrug’ini ishga tushirish oynasi. Скользящее среднее oynasida ma‘lumotlarni kiritishning yuqoridagi tartibiga asosan Входной интервал oynachasiga berilgan ma‘lumotlar joylashgan kataklar raqamlari yoziladi. Интервал oynachasiga o’rtalashtirilayotgan. 4.2-rasm. Sirg’anchiq o’rtachani hisoblash oynasi. choraklar soni (bizning misolda u to’rtga teng) yoziladi. Входной интервал oynachasiga sirg’anchiq o’rtachaning qiymatlari joylashadigan kataklar raqamlari kiritiladi (jadval ko’rgazmali bo’lishi uchun sirg’anchiq o’rtachaning qiymatlari joylashadigan kataklar raqamlarini berilgan ma‘lumotlar joylashgan katakdan ikkita katak yuqoridan yozish maqsadga muvofiq) OK tugmasi bosiladi, natijada D ustunda sirg’anchiq o’rtachaning qiymatlari hosil bo’ladi (4.3-rasm). So’ngra markazlashgan o’rtachani hisoblash uchun yana xuddi shu tartibda Скользящее среднее oynasiga kiriladi (4.4-rasm) va Входной интервал oynachasiga sirg’anchiq o’rtachaning qiymatlari joylashgan kataklarning raqamlari yoziladi. Интервал oynachasiga markazlashgan o’rtachani hisoblash uchun choraklar soni (bizning misolda u ikkiga teng) yoziladi. Входной интервал oynachasiga markazlashgan o’rtachning qiymatlari joylashadigan kataklar raqamlari kiritiladi va OK tugmasi bosiladi, natijada E ustunda markazlashgan o’rtachaning qiymatlari hosil bo’ladi va natijada berilgan qatorni tekislangan shaklga keltiriladi(4.3-rasm).