20 bet АУТОИММУН КАСАЛЛИКЛАР ривожланишида 3 та патогенетик механизмлар ётади: 1 – Аслида “толерантлик” ҳолати йўқ тўқима ва аъзолар “гематогистиоген тўсиғи”нинг бузилиши. 2 – Иммунокомпетент тизим эффекторлари функционал ҳолатининг бирламчи бузилиши, “ўз” ва “ёт” антигенларни фарқ қилиш ҳолатининг йўқолиши. 3 – Организмнинг касалланган тўқима ва аъзоларида “ёт антиген” ёки “аутоантиген” ларнинг пайдо бўлиши. Бу механизмлар асосида ривожланадиган касалликлар - 3 та гуруҳ аутоиммун касалликларни ташкил қилади. Qalqonsimon bez kattalashadi. Normal to’qimada limfotsit va plazmatik hujayralarning infiltratsiyasi va epitelial hujayralarda o’zgarish kuzatiladi. Miksedima kuzatiladi. Ayollarda ko’proq uchraydi. Immunologik ko’rsatkichlari: T limfotsitlar faolligi pasaygan, B limfotsitlar faolligi oshgan. autoantitelalar sintez qilinadi. Autoimmun tireodit davosi qalqonsimon bezni funksional xolatiga bog’liq ravishda olib boriladi, asosiy davo glyukokortikoid garmonlar xisoblanadi. Gipertrofik shaklida bo’yin va ko’ks oralig’i organlarini siqilish belgilarida, xamda uzoq vaqtda sekin kattalashib borayotgan bez birdaniga tez o’sishi kuzatilgan xolatlarda xirurgik davo tavsiya qilinadi.