Фалсафа tarihida insona murajat etmagan, inson moddiiy va ma'naviy borliğining turli tomonlarini bevosita yoki bilvosita tahqiq qilmagan filosuf yoki falsafiy yo'nalishni topish deyarli mumkin emas. Aksariyat falsafiy va diniy tizimlar katta olam yoki makrokosmga zid o'laroq, insona mikrokosm yoki kichik ko'nik sifatida qarab, uni butun olamni tushunish kaliti deb hisoblaganlar. Filosuflar inson sirining tagiga etish borlig jumboğining tagiga etish bilan barobar ekanligini