Haqiqat-ja'rajon sifatida ikki momentdan iborat. Nisbiy moment (nisbiy haqiqat) va mutloq moment (mutloq haqiqat). Nisbiy haqiqat tushunarsiz va yakunlanmagan haqiqatni ifodalaydi va amaliyotda ilmiy tadqiqotni isbotlash va tasdiqlashni talab qiladi. Mutloq haqiqat esa fanda isbotlangan va amaliyotda tasdiqlanganligi uchun inkor etilmaydi, ozida to'liq bilimni ifoda qilganligi uchun bilish ja'rayonida ishtirok qilmaydi. Haqiqat - tarixan asoslangan ja'rayon. Bilim - haqiqatning rivojlanishi. Haqiqat - cheksiz bilimlarni to'plash ja'rayoni. Bilish ja'rayonida haqiqat yangilish bilan chambarchas bog'liq. Yangilish - haqiqatning nisbiylik momentining mutloqlashtirilishidir. Haqiqat - doimo qandaydir shart-sharoitlar bilan bog'liq.