Исломгача маънавият, инсон маънавиятининг илк шаклланиш жараёни. Миллий маънавият, аввало, тарихий ҳодисадир. Орта Осиё халқлари тарихининг ибтидоси асрлар қаърига сингиб кетган бўлиб, улар босиб ўтган некя минг йиллик маънавий камолот пиллапояларини аниқлаш бугун учун муҳим муаммодир. Аммо миллий маънавият тарихи билан сиёсий, ижтимоий, ҳатто маданий ҳаёт тарихи орасида муҳим фарқли жиҳатлар мавжуд.