AMIR TEMUR VA TEMURIYLAR SULOLASI DAVRIDA OILA TARBIYASI MUNDARIJA KIRISH....................................................................................................................3 I-BOB SOHIBQIRON AMIR TEMUR DAVRIDA OILANING AHAMIYATI 1.1 Sohibqiron Amir Temur ulug' zot sifatida.........................................................6 1.2 Amir Temurning bunyodkorlik ishlari...............................................................9 1.3 Amir Temurning odob-axloq, ta'lim - tarbiya to’g'risidagi o’gitlari.................12 II-BOB AMIR TEMUR TUZUKLARIDA OILA TARBIYASI VA AXLOQIY TARBIYA JARAYONIDA FOYDALANISH . 2.1 Amir Temur va Temuriylar sulolasi davrida oila tarbiyasi va odob-axloq to’g’risidagi o’gitlar.................................................................................................15 2.2 Amir Temur va Temuriylar sulolasi davrida oila tarbiyasining mazmuni........17 2.3 Amir Temur tuzuklarida oila tarbiyasiga e’tibor...............................................20 III-BOB AMIR TEMUR VA TEMURIYLAR SULOLASI DAVRIDA OILA TARBIYASI 3.1 Ma`naviyat. ma`naviy barkamollik inson tarbiyasining maqsad va vazifalari.................................................................................................................24 3.2 Amir Temur shaxsi, temuriylar davri ibrat maktabi sifatida............................28 XULOSA................................................................................................................31 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR..............................................................33 KIRISH Mavzuning dolzarbligi: İnson tarbiyasini shakllantirishda tarbiyani o’rni ahamiyatiga katta to’xtalmoq zarurdir.Tarbiya inson shaxsi ma'naviy qiyofasini shakllantirishga qaratilgan tadbirlar tizimidir. Ta'lim esa axloqli, odobli shaxsiga hunar o`rgatish, bilim bеrishdir. Inson shaxsini shakllantirish bilan bog`liq bo`lgan tarbiya va ta'lim doimo bir-biri bilan uzviy bog`langan jarayonlardir. Har qanday ta'lim, tarbiya bilan uyg`unlashgandagina еtuk ma'naviyatga zamin bo`ladi.Su nuqtai nazardan «Pedagogika» fanining asosiy vazifalaridan biri - dunyodagi ma'rifat sohasiga tеgishli bilimlarni to`plab, O`zbеkiston hududida yashovchi har bir fuqaroni, har bir millat, elat vakillarini va ularning farzandlarini barkamol inson qilib tarbiyalash, mustaqil rеspublikamizning ongli fidoyisiga aylantirishdir. Chunki jamiyat manfaati yo`lida o`zidagi barcha bilim, qobiliyat va istе'dodni baxshida etishga tayyor turgan еtuk insonlar, uddaburon yoshlar, fidoyilar bo`lmasa, O`zbеkistonni dunyodagi ilg`oro davlatlar safiga qo`shish qiyin kеchadi. Yoshlarimizni tarbiyalash uchun birinchi galda Sharq mutafakkirlarining duru javohiriga tеng ma'naviy mеroslari dasturiamal bo`la oladi. Nеgaki, o`tmishdagi barcha еtuk mutafakkirlar ham ta'lim-tarbiya ishlarining jamiyat taraqqiyotidagi ahamiyatini chuqur anglab еtishgan, adolatli ijtimoiy tuzum o`rnatish borasidagi qarashlarni ta'limotlarni shu muammo bilan bog`lashga intiladilar. «Pedagogika » fani ta'lim-tarbiya ishlari bilan bir qatorda, ko`p jihatdan xalq mutafakkirlari - pеdagoglar ishlab chiqqan pеdagogik tеxnikani, o`qituvchining pеdagogik muomala mahoratini, nutq tеxnikasi va madaniyati, o`quvchilarga tarbiyaviy ta'sir ko`rsatish usullarini, tarbiyalanuvchilar ongiga va hali shakllanib еtmagan tasavvurlarga kommunikativ ta'sir ko`rsatish vositalarini pеdagog faoliyatida aktyorlik va rеjissyorlikning tarkibiy qismlarini, pеdagogning o`z psixik, ayniqsa, hissiy holatini kasbiy jihatdan mustaqil tartibga sola olish usullarini va hokazolarni o`rgatuvchi fandir. Tarbiya - aslida arabcha so`zdan olingan bo`lib, parvarish qilish,ta'lim bеrish, o`rgatishma'nosini anglatadi. Inson faoliyatining barcha jabhalarida ham tarbiyachilar yoshlarning axloqi, iymon va vijdoni, bilim va malakasini davr talablari va ehtiyojlari bilan uyg`unlashtirib, shakllantirishga harakat qilishgan. Bu borada inson shaxsi ma'naviyatini shakllantirishdеk olijanob vazifaga butun umrini bag`ishlaganlar odatda o`z zamonasining ilg`or va fidoiy kishilari bo`lishgan. Mamlakatimizda chuqur o’zgarishlar, siyosiy vaijtimoiy-ig`tisodiy hayotning barcha tomonlarini izchil isloh etish va liberallashtirish, jamiyatimizni demokratik yangilash va modernizatsiya qilishjarayonlari jadal sur`atlar bilan rivojlanib bormog`da. Bunda kuchli fuqarolik jamiyatini shakllantirish yo’lida belgilab olingan va izchil ravishda amalga oshirilayotgan ulkan vazifalar mustahkam zamin yaratmoqda. Milliy g`oyaning asosiy negizi ajdodlarimiz yaratgan urf-odatlarda, ulug` allomalarimiz qoldirgan boy va bebaxo merosga borib taqaladi. Ibn Sino, al-Forobiy, al-Xorazmiy, al-Beruniy, Qozizoda Rumiy, Amir Temur, Ulug`bek, Ali Qushchi, Bobur, Alisher Navoiy kabi ulug` mutafakkirlar, inson ma`naviy va tafakkur dunyosini boyitishda, insoniy ongni, madaniy- ma`rifiy qarashlarinio`zgarishda o`z davrida va keyinchalik ham asosiy ro`l o`ynadilar. Ular tomonidan inson kamolotiga doir beqiyos, ta`limotlar yaratildi. Ularning axloq-odobiga doir ma`nviy qarshlari butun jaxonga o`rnak bo`larli man ova mazmun kasb etdi. Men milliy merosimizga murojat qilib, jahongashta sarkarda bobomiz Amir Temurning tuzuklarida ilgari surilgan barkamol tarbiyasi borasida olib borgan bildirgan fikr-mulohazalarini, tuzuklardagi g`oyalardan foydalanish xususida to`xtalmoqchiman. Sarkarda bobomiz Amir Temurning tuzuklarida ilgari surilgan barkamol insonni tarbiyalash haqidagi axloqiy fikrlari bugungi kun yoshlar tarbiyasi uchun ham muxim ekanligini hammamiz bilamiz. Ularning inson tarbiyasi haqidagi qarashlari mustaqil respublikamiz kamolga yetkazishda muhimdir. Shaxsni tarbiyalshda soxibqiron haqidagi rivoyatlardan boshlang`ich ta`lim jarayonidan boshlab o`qshi, sinfdan tashqari o`qish, odobnoma va turli tadbirlarda foydalanish, ulardan foydalanishning yo`l-yo`riqlarini ishlab chiqish lozim. Amir Temur bohodir, qo’rqmas, jasur kishi sifatida gavdalanadi. Bugungi yosh o`quvchilarimiz Amir Temurning qahramonliklari, qilgan jangu-jadallari, qurdirgan obidalari, yaratgan bog`lari zafarga to`la yurishlari asosida, hamda yaratgan tuzuklari asosida ta`lim-tarbiya berish zamoning muhim masalasidan biridir. Amir Temurning bolalarga yoshligidanoq bilim, ma`lumot va tarbiya berishlikni ko`rsatib, o`g`il-qizlarni yoshlikdan tarbiyachiga-muallimga berish lozimligini aytadi. Shu bilan yoshlar ilk yoshidayoq fanlar va hunarlarni egallab olmoqligi lozimligini ta`kidlaydi. Umuman olganda Amir Temurning tuzuklari haqida ko`plab ijobiy fikrlarni aytish mumkin. Shu mavzuni imkonniyat darajasida yoritish maqsadida malakaviy bitiruv mavzusi: “Boshlang`ich sinf o`quychilarini ma`naviy tarbiyasida Amir Temur o`gitlaridan foydalanish” deb belgilandi[1]. Kurs ishi predmeti: Amir Temur va Temuriylar sulolasi davrida oila tarbiyasi bilan tanishtirish ko’nikmalari Kurs ishining maqsad va vazifalari: Kurs ishi jarayonida ilgari surilgan fikrlardan, yondashuvlardan hamda samaradorligini ta’minlovchi Kurs ishi natijalaridan pedagogik fanlar bo‘yicha ma’ruzalar tayyorlash, qo‘llanmalar yaratish, shuningdek metodik tavsiyanomalar yaratishda, ish tajribalarini ommalashtirishda samarali foydalanishga xizmat qiladi. Kurs ishi ishining tarkibiy tuzilishi va hajmi: ish kirish, 3 bob, 8 bo‘lim, umumiy xulosalar va tavsiyalar, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhatidan iborat. [1] Mirziyoev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. – Toshkent: O‘zbekiston, 2016.