Jadidlar faoliyati va_ularning_g‘oyalari. Xulosa. Xulosa o’rnida aytish mumkinki, agar jadidlarimizga imkoniyat berilganida edi, biz allaqachon Vatanimiz tarixidagi III renessansni ko’rib, balki uni taraqqiy ettirayotgan bo’lar edik. Ular o’z faoliyati davomida dadil qadamlarni bosib o’tdilar, kerakli barcha vazifalarni boshlab berdilar ammo, uning natijasi chiroyli oqibat bo’lishini Chor Rossiyasi ham, uning o’rniga kelgan SSSR ham yo‘l bermadi. Ularga imkoniyat berilmaganidan amalga oshmay qolgan ishlarda ulardan hech nima chiqmaganligini bildirmaydi. Balki, bunday insoniylik va vatanparvarlik ishlarini bunday tahlikali davrda amalga oshirishning o’zi bir mardlik. Lekin ming taassufki, Ularni bu yo‘lda juda ham katta qiyinchiliklarga uchragani yolg‘on emas albatta. Unga qarshi butun boshli toifalar e’tirozlari bor edi. Bir tomondan Chor Rossiyasi hamda uning mantiqsiz va vahshiy davomchisi SSSR, Ikkinchi tomondan mutlaq monarxiya ko’rinishidagi amirlik va uning mafkuraviy himoyachisi bo‘lgan mutaassib to‘dalar. Va uchinchi tomondan esa achinish kerak, jadidlarni va ularning faoliyatlarini umuman tushunmagan va mutassiblarni qo‘llab - quvvatlab, jadidlarning faoliyatini kufr va bid’atga yo’yishdek nodonlik kasalligiga mubtalo bo‘lgan aksaryat avom xalq. Bir so’z bilan aytganda o‘rta asrlardagi Al-Buxoriylar, Al-Farobiylar va Al-Xorazmiylar XX asrda qayta tug’ildi desak ayni mavridi bo‘lib, bu hosidaning yana qayta takrorlanashini ko‘rsatib bergan buyuk daholar hisoblanadi.