Uyg‘onish davri (IX-XII asrlar) Sharq va G‘arb ilm-fani hamda madaniyatida yuksalish davri sifatida namoyon bo‘ldi. Bu davrda ta’lim-tarbiya masalalari ko‘plab mutafakkirlar tomonidan keng yoritildi. Ayniqsa, Sharq mutafakkirlarining asarlarida ilmning inson hayotidagi o‘rni, axloqiy tarbiya va ma’rifatning jamiyat rivojidagi ahamiyati keng ko‘rsatib berilgan. Al-Farg‘oniy "Astronomiya sohasida muhim asarlar yaratgan bu mutafakkir o‘z asarlarida ilm o‘rganishni insonning eng oliy maqsadi deb hisoblagan. Uning qarashlarida ilm-fan taraqqiyoti insonni komillikka yetaklashi mumkinligi ta’kidlanadi. Abu Nasr Forobiy "Fozil odamlar shahri" asarida insonni komil bo‘lishi uchun ta’lim-tarbiya olish zarurligini uqtiradi. Forobiy fikricha, inson o‘zining axloqiy sifatlarini takomillashtirish orqali jamiyatga foydali bo‘la oladi.