Yunonistonda ta’lim tarbiya jarayoni, Yunoniston va Rimda pedagogik fikrni paydo bo’lishi, Yunonistonda pedagogik tizimlar. Ilk maktablar: Misr, Bobil, Xitoy, Hindiston, O’rta Osiyo, Yevropa, Yunoniston va Rimda paydo bo’lgan. Spartaliklaming bolalari 7 yoshgacha uyda yashar, keyin «agella» deb ataluvchi davlat muassasasida 18 yoshga etguncha tarbiyalanar edi. Maktablarda «didaskol» deb atalgan o'qituvchilar mashg'ulot olib borar edilar. Afinada bolalar dastlab 7 yoshdan 13—14 yoshgacha «grammatist» (savod o'rgatish ma’nosida) yoki «kifarist» (grekcha musiqa o'qituvchisi ma’nosida) maktablarda tahsil oiganlar. Bu xususiy maktablarda o'qish pullik bo'lgan. Shuning uchun kamxarj fuqarolaming bolalari ushbu maktablarda ta’lim ololmagan. O'g'il bolalami maktabga qullar etaklab borar edi, bunday qul pedagog deb atalgan («pays» - bola, «agogeyn» - etaklab borish degan so'zlardan olingan).