XVI - XIX ASRNING IKKINCHI YARMIDA QORAQALPOQLAR Бехистун ёзувларида милоддан аввалги VI асрда ҳозирги Қорақалпоғистон ҳудудида сака тиграхауда (чўққи кигиз қалпоқли) қабилалари яшаб ўтганлиги ҳақида маълумот берилади. VI-VIII асрларда Орол денгизи атрофларида бижанак ва ўгуз этник гуруҳлари шаклланди. Ана шу бижанаклар қорақалпоқларнинг аждоди ҳисобланади. VIII-X асрларда қорақалпоқ ҳалқи ташкил топа бошлаган даврда, Орол атрофи Кердер вилояти деб аталган. 1221 йилда Чингизхон қўшинлари Урганчни эгаллаб, Амударё тўғонини бузиб ташлайди. Энди Амударё Кердер вилояти томон эмас, ғарб тарафга оқа бошлаган: экин ерларининг қуриб қолиши сабабли қорақалпоқларнинг бир бўлаги Волга ва Ёйиқ дарёлари бўйларига, Қора денгиз қирғоқлари, Сирдарё ёқалари сари кўчиб кетганлар.1714 йилда Сирдарё бўйларида қорақалпоқлар Эшимхон (Эшмуҳаммад) ни хон қилиб кўтарганлар. Бу давлат Сирдарёнинг қуйи оқими, Волга бўйи қалмоқлари, Бошкурт улуси ва қозоқ хонлари билан чегарадош бўлган. 1722 йилда қорақалпоқлар Жунғор қалмоқлари ҳужумига дучор бўлдилар. 1723 йили Жунғор қалмоқлари қозоқлар юртига бостириб киради. Қозоқлар уч тарафга бўлиниб кўчиб кетдилар. Сирдарё қорақалпоқлари ҳам қозоқларга қўшилиб, бир гуруҳи Орол тарафга, иккинчи бўлаги Сирдарё бўйлаб юқорига - Тошкент тарафга кўчишга мажбур бўлади: Фарғона водийсига келиб ўтроқлашди. Қорақалпоқ хонлигига Орол бўйлари ҳам қараган. Эшимхон Қораўзак туманида Эшимёп каналини қаздирган. 1715 йили Хива тахтига Шерғози ўтиргач, Орол бўйларини ўзига бўйсундиради. 1723 йили қорақалпоқлар Шоҳтемир бошчилигида хонга қарши қўзғолон кўтарадилар ва Шерғози ўлдирилади.